Tablet, telefon ve televizyon çocukların günlük yaşamında giderek daha fazla yer kaplıyor. Ekranlar tamamen hayatın dışına çıkarılamasa da günün belirli bölümlerini ekransız oyunlara ayırmak, çocukların hareket etmesine, hayal gücünü kullanmasına ve ailesiyle daha fazla iletişim kurmasına yardımcı olabilir.Ekransız oyun zamanı planlamak için uzun hazırlıklara veya çok sayıda oyuncağa ihtiyaç yoktur. Çocuğun yaşına, ilgisine ve günlük rutinine uygun küçük bir plan oluşturmak yeterlidir.

Uygun bir zaman belirleyin

Ekransız oyun için çocuğun yorgun, aç veya uykulu olmadığı bir zamanı seçmek önemlidir. Okuldan hemen sonra oyun oynamak istemeyen bir çocuk için yemek sonrasında ya da dinlenme süresinin ardından kısa bir oyun zamanı planlanabilir.Başlangıçta uzun saatler yerine 15-20 dakikalık süreler tercih edilebilir. Çocuk oyuna ilgi gösterdikçe bu süre doğal olarak uzayabilir.

Ekranları bir anda değil, aşamalı olarak azaltın

Ekrana alışkın bir çocuktan aniden telefonu veya tableti bırakmasını istemek, oyun zamanının daha başlamadan gerilimli hale gelmesine neden olabilir.Ekran kapatılmadan birkaç dakika önce haber vermek geçişi kolaylaştırır:“Beş dakika sonra tabletimizi kapatıp oyun zamanı yapacağız.” Böylece çocuk ne olacağını önceden bilir ve yeni etkinliğe hazırlanabilir.

Oyun seçeneklerini önceden hazırlayın

“Git, oyuncaklarınla oyna” demek her zaman yeterli olmayabilir. Özellikle nereden başlayacağını bilemeyen çocuklara birkaç seçenek sunmak daha etkili olur.

Örneğin:

  • Yapboz tamamlamak
  • Bloklarla bir ev veya kule kurmak
  • Oyuncaklarla hikâye oluşturmak
  • Resim yapmak
  • Renk ve şekil avına çıkmak
  • Hafıza veya eşleştirme oyunu oynamak

Çocuğa iki seçenek sunarak karar vermesini sağlayabilirsiniz:“Bugün bloklarla mı oynayalım, yoksa birlikte bir yapboz mu yapalım?” Bu yaklaşım hem oyuna katılımı kolaylaştırır hem de çocuğun seçim yapma becerisini destekler.

Oyun alanını sadeleştirin

Çok fazla oyuncağın aynı anda ortada bulunması, çocuğun dikkatini toplamasını zorlaştırabilir. Oyun zamanı başlamadan önce kullanılacak birkaç oyuncağı seçerek sade bir alan hazırlayabilirsiniz. Diğer oyuncakları kutularda veya dolapta tutup belirli aralıklarla değiştirmek, eski oyuncakların yeniden ilgi çekmesini de sağlayabilir. Böylece sürekli yeni oyuncak alma ihtiyacı oluşmadan oyun seçenekleri çeşitlenir.

Çocuğun oyununa eşlik edin

Ekransız oyun zamanının en önemli bölümlerinden biri, ebeveynin oyuna gerçekten katılmasıdır. Sürekli yönlendirmek yerine çocuğun kurduğu oyunu takip etmek daha değerlidir. Çocuğun yaptığı yapıya bakarak “Buraya kimler yaşayacak?” veya “Bu aracın görevi ne?” gibi açık uçlu sorular sorabilirsiniz. Bu sorular oyunu bölmeden hikâyenin gelişmesine yardımcı olur. Ancak her oyunu öğretici bir etkinliğe dönüştürmeye çalışmak gerekmez. Bazen yalnızca birlikte gülmek, bir kule yapmak veya oyuncakları konuşturmak yeterlidir.

Her gün farklı bir tema kullanın

Ekransız oyun zamanını daha eğlenceli hale getirmek için günlere göre küçük temalar oluşturabilirsiniz. Bir gün yapboz ve eşleştirme oyunlarına, başka bir gün resim ve el işi etkinliklerine yer verilebilir. Hikâye günü, blok günü veya ailece kutu oyunu günü gibi basit temalar çocuğun oyun zamanını merakla beklemesini sağlayabilir. Planın katı olması gerekmez. Çocuğun o günkü ilgisine göre etkinlik değiştirilebilir.

Günlük işlerden oyun oluşturun

Ekransız oyun yalnızca oyuncaklarla yapılan etkinliklerden oluşmaz. Evdeki günlük işler de çocuklar için eğlenceli bir oyuna dönüştürülebilir. Çorapları renklerine göre eşleştirmek, oyuncakları boyutlarına göre sıralamak, sofrayı hazırlarken nesneleri saymak veya evde belirli bir rengi aramak buna örnek verilebilir. Bu etkinlikler çocuğun sorumluluk almasını sağlarken günlük yaşam becerilerini de destekler.

Oyun sonunda kısa bir toparlanma rutini oluşturun

Oyun bittikten sonra oyuncakları birlikte toplamak, ekran­sız oyun zamanının doğal bir parçası olmalıdır. Toplama işlemi de küçük bir oyuna dönüştürülebilir.“Önce bütün kırmızı parçaları bulalım” veya “Oyuncakları müzik bitmeden kutuya koyabilir miyiz?” gibi görevler toparlanmayı daha eğlenceli hale getirir. Düzenli uygulandığında çocuk, oyun alanını toplamanın da kendi sorumluluğunda olduğunu öğrenmeye başlar.

Mükemmel bir program oluşturmaya çalışmayın

Ekransız oyun zamanının her gün aynı saatte ve aynı uzunlukta uygulanması şart değildir. Önemli olan, çocuğun günlük yaşamında ekran dışında keyif alabileceği alanlar oluşturabilmektir. Bazı günler 15 dakikalık bir yapboz yeterli olurken bazı günler kurulan oyun saatlerce sürebilir. Çocuğun ilgisini takip etmek, katı bir programa bağlı kalmaktan daha etkili olacaktır.

Evde ekransız oyun zamanı planlamak için karmaşık etkinliklere veya çok fazla malzemeye ihtiyaç yoktur. Uygun bir zaman belirlemek, birkaç oyun seçeneği hazırlamak ve çocuğa eşlik etmek, ekran dışında geçirilen zamanı daha keyifli hale getirebilir.Düzenli olarak yapılan kısa oyunlar; çocuğun hayal gücünü kullanmasına, iletişim kurmasına ve ailesiyle güzel anılar biriktirmesine katkı sağlar. Çünkü çocuklar için oyunun en değerli kısmı yalnızca oyuncak değil, birlikte geçirilen zamandır.